Год пасля рэферэндуму: ЕС не разваліўся, а ў Брытаніі праблемы

Год таму, раніцай 24 чэрвеня 2016-га,
з Вялікабрытаніі прыйшлі нечаканыя весткі. Там падвялі вынікі галасавання аб
выхадзе Аб’яданага каралеўства з ЕС. 52 працэнты брытанцаў, насуперак чаканням
сацыёлагаў і букмекераў, выказаліся за Брэксіт.

Год пасля рэферэндуму па выхадзе Вялікабрытаніі з Еўрапейскага саюзу і месяц пасля таго, як нарэшце пачаліся перамовы па Брэксіце, эксперты пачалі даваць першыя ацэнкі перамоўнаму працэсу.

Ці паспее Брытанія пакінуць Еўрасаюз за 2 гады? Якія вынікі прынесла Лондану рашэнне пакінуць аб’яднаную Еўропу? Ці Брэксіт аслабіў Еўрапейскі саюз?

На гэтыя тэмы мы размаўляем з беларускім медыяаналітыкам з Лондану, даследчыкам East Center Аляксеем Лявончыкам.

27 сакавіка брытанскі ўрад афіцыйна заявіў пра пачатак працэдуры выхаду з Еўрапейскага саюзу. Згодна з артыкулам 50 Дамовы аб функцыянаванні Еўрапейскага саюзу, перамовы павінныя быць завершаныя праз 2 гады. 19 чэрвеня адбылася першая сустрэча паміж прадстаўнікамі Еўрасаюзу і Вялікабрытаніі па справах Брэксіту. Перамовы па выхадзе Брытаніі з ЕС нарэшце пачаліся.

Іх вынікам павінна стаць новая дамова, якая акрэсліць стасункі паміж Лонданам і Брусэлем. Новы дакумент павінныя будуць зацвердзіць 20 з 27 краінаў Еўрасаюзу, у якіх пражываюць 65% насельніцтва аб’яднанай Еўропы (без удзелу Вялікабрытаніі).

Як пішуць эксперты з Польскага інстытуту міжнародных справаў, на перамовах абмяркоўваюцца тры галоўныя пытанні. Першае — гэта правы грамадзян Еўрасаюзу ў Вялікабрытаніі. Брусэль жадае, каб грамадзяне краінаў ЕС мелі ў Брытаніі такія ж правы на сацыяльную дапамогу, адукацыю і ахову здароўя, як самі брытанцы. У адваротным выпадку, брытанскіх вытворцаў не дапусцяць да агульнага рынку Еўрапейскага саюзу.

Другое пытанне — гэта фінансавыя абавязацельствы Лондану. Брусэль жадае, каб Брытанія выконвала ранейшыя дамовы й працягнула плаціць грошы ў бюджэт Еўрасаюзу да 2023 году. Нарэшце, трэцяе пытанне — гэта ўрэгуляванне мяжы паміж Паўночнай і Паўднёвай Ірляндыяй, якая стане новай мяжой Еўрапейскага саюзу.

Якія шанцы таго, што дамова аб новых стасунках паміж Вялікабрытаніяй і Еўрасаюзам будзе заключаная праз паўтара гады? Практычна ніякія — мяркуе Лонданскі мэдыяаналітык і супрацоўнік беларускага даследчага інстытуту East-Center Аляксей Лявончык.

Пакуль перамовы застопарыліся на першых двух пунктах, і невядома, ці дойдуць яны да трэцяга — кажа Аляксей Лявончык.

Калі Брытанія прапануе нешта абрэзанае, то і Еўрапейскі саюз прапануе нешта абрэзанае ўзамен. Калі Брытанія не пажадае захаваць грамадзянам Еўрасаюзу ўсіх правоў, звязаных са свабодай перамяшчэння й працаўладкавання, то брытанцы страцяць права свабодна жыць на ўсёй тэрыторыі Еўрасаюзу. Напрыклад, брытанец, які пражывае ў Гішпаніі, не зможа спакойна пераехаць у Францыю. Ён атрымае такое ж права на пастаяннае месца жыхарства, якое маюць грамадзяне дзяржаваў з па-за Еўрасаюзу. Гэта значыць, ён зможа выяжджаць па-за межы адной Еўрапейскай краіны на тэрмін не большы за 90-180 дзён.

Якія эканамічныя вынікі прынёс Брэксіт? Праз год пасля таго, як 52% удзельнікаў рэферэндуму ў Вялікабрытаніі прагаласавалі за выхад іх краіны з Еўрасаюзу, эканамічнай катастрофы не наступіла. Аднак паток інвестыцыяў і рабочай сілы ў Брытанію істотна скараціўся — кажа Аляксей Лявончык.

Цяпер бізнэс складае планы наконт таго, што рабіць у найгоршай сітуацыі. Шмат адміністратыўнай працы карпарацыі ўжо перанеслі ў Дублін, Франкфурт, Варшаву. Напрыклад, бюджэтныя авіялініі easyJet зарэгістравалі фірму ў кантынентальнай Еўропе. Няпэўная сітуацыя негатыўна адбіваецца на курсе фунта, на інфляцыі. Брытанія афіцыйна з’яўляецца найбольш марудна растучай краінай сярод развітых дзяржаваў. Узровень інвестыцый падае. Пасля падзення фунта скарачаецца і міграцыя. У гэтым годзе ўпершыню амаль не назіраецца рэгістрацыі новага замежнага медперсаналу ў Нацыянальнай службе аховы здароўя, што для гэтай службы — вельмі дрэнны знак.

Год таму шматлікія каментатары ў самім Еўрасаюзе і па-за ім палохалі грамадзян хуткім распадам аб’яднанай Еўропы. Брэксіт не выклікаў «эфэкту даміно». Наадварот, Еўрасаюз сёння выглядае нашмат больш кансалідаваным. У ім назіраецца эканамічны рост. Лондан, Парыж, а ўслед за імі іншыя краіны ўзялі курс на ўзмацненне эканамічнай інтэграцыі, стабілізацыю Еўразоны, стварэнне супольнай абароннай палітыкі.

На мой погляд, выхад Вялікабрытаніі каталізаваў нармальныя непапулісцкія сілы. Стала зразумела, да чаго папулісты могуць давесці краіну, калі даць ім паўнату ўлады. Можа быць, калі б не было Брэксіту, Макрон у Францыі б не перамог. Гэта адназначна сцвярджаць цяжка, але рашэнне брытанцаў пакінуць Еўрасаюз збеглася з пачаткам стабільнага эканамічнага росту ў ЕС. Чакаецца, што нават Грэцыя, якая была глыбока закапаная ў крызісе, праз год вернецца да росту. Пазітыўнае стаўленне да Еўрасаюзу сярод грамадзянаў таксама вырасла. Крызіс у Еўропе нарэшце скончыўся. Нарэшце Еўропа пачала нешта рабіць з бескантрольнай хваляй мігрантаў. Нарэшце Еўропу пачалі лепш прадстаўляць у СМІ.

Як будзе выглядаць Вялікабрытанія пасля таго, як пакіне Еўрапейскі саюз? Хутчэй за ўсё, краіна застанецца надоўга замарожанай у пераходным перыядзе — мяркуе Аляксей Лявончык. Фармальна, яна выйдзе з Еўрапейскага саюзу. Пры гэтым яна будзе выконваць усе яго дырэктывы, не могучы ўплываць на прыняцце рашэнняў — так, як гэта сёння робіць Швейцарыя ці Нарвегія.

«Варыянту выхаду з Еўрапейскага саюзу, які быў бы карысны для Брытаніі, я не бачу», — прызнаецца Аляксей Лявончык. Пры гэтым ён падкрэслівае, што вынікі перамоваў прагназаваць рана, бо працягнуцца яны не адзін год. «Брытанцы, галасуючы за Брэксіт, думалі, што яны пакідаюць тонучы карабель, а ў выніку карабель пайшоў далей, а яны пачалі тануць самі», — падсумоўвае гісторыю Брэксіту беларускі медыяэксперт.

Аляксандр Папко, www.radyjo.net

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

  • Апошняе на сайце
,
Больш цікавага на «Новым Часе»: