«Проста не вытрымліваюць нервы». Чаму змены ў Падатковы кодэкс да гэтага часу не прынятыя і чым гэта можа скончыцца?

Для амаль 300 тысяч індывідуальных прадпрымальнікаў апошнія тыдні 2021 года будуць па-сапраўднаму "гарачымі". Уся справа ў зменах у Падатковы кодэкс, якія, як мяркуецца, сур'ёзна паўплываюць на парадак вядзення малога бізнесу. Яны да гэтага часу не прынятыя.
Ілюстрацыйнае фота Дзмітрыя Дзмітрыева

Ілюстрацыйнае фота Дзмітрыя Дзмітрыева

11 лістапада на сайце Мінфіна з'явілася новая версія законапраекта, а прадпрымальніцкія саюзы спрабуюць даказаць чыноўнікам, што многія з прапаноў згубна адаб'юцца на дробных прадпрымальніках.

Чаму да гэтага часу няма яснасці ў лёсе такога важнага дакумента? Як і калі ІП павінны перайсці на новыя рэйкі? І што думаюць пра гэта самі ІП?

— Я падаю паслугі па капірайтынгу, сваё ІП вырашыла адкрыць, калі зразумела, што, выконваючы заказы для некалькіх кампаній, магу зарабляць больш, чым проста наёмны работнік, — распавядае Вольга. — А працаваць у «чорную» не хацелася, ды і цяжкасці з атрыманнем аплаты ад буйных заказчыкаў так ці інакш узніклі б. Мае рэсурсы як выканаўцы ўсё роўна абмежаваныя, таму з месяца ў месяц атрымліваўся цалкам прадказальны заробак. З дакументамі ніякіх складанасцяў не ўзнікала: дэкларацыя простая, падаткі і ўнёскі ў ФСАН я плачу анлайн. Мяркуючы па тым, што вядома цяпер, мой від дзейнасці не ўвойдзе ў пералік для самазанятых. Хаця чаму? Чым я адрозніваюся ад ландшафтнага дызайнера, які вырабляе прадукт, дзякуючы сваім таленту і навыкам і пападае ў пашыраны спіс самазанятых? Зрэшты, нават гэта не дакладна… Хутчэй за ўсё, давядзецца не толькі плаціць падатак у тры разы больш, але і карыстацца паслугамі бухгалтара, і ўсё гэта закладваць у канчатковы кошт сваіх работ. Не ведаю, чым гэта скончыцца. Магчыма, давядзецца ставіць ІП на паўзу. Пакуль я проста пастараюся на працягу снежня атрымаць па максімуме аплату па ўсіх замовах, каб у студзені мець магчымасць разабрацца, што далей рабіць. Гэтая нявызначанасць вымотвае больш за ўсё.

— Наша кампанія карыстаецца паслугамі некалькіх ІП у якасці падрадчыкаў, — адзначае Таццяна, бухгалтар. — Кошт іх работ, безумоўна, залежыць, ад падаткаў, якія яны плацяць, і гэта ўплывае на суму, якую мы выстаўляем заказчыкам. Таму навіны па зменах у Падатковы кодэкс я адсочваю з самага пачатку. Першая рэдакцыя на сайце Міністэрства фінансаў, другая — у мяне проста не вытрымліваюць нервы. Цяпер амаль снежань, а мы не ведаем, як будзем жыць у студзені.

На думку старэйшага навуковага супрацоўніка BEROC (Кіеў) Льва Львоўскага, клопат аб малым бізнесе, у разліку на тое, што ён вырасце і ператворыцца ў буйнога падаткаплацельшчыка — агульнасусветная практыка. Але не ў нашым выпадку...

— Чаму анансаваныя змены ўсё ніяк не прымуць?

 Апошні год-паўтара мы бачым нервовасць і паспешлівасць у спробах нешта змяніць. Казалі, што будуць рэформы пенсійнай сістэмы, дзяржкіравання. Потым пра дзяржкіраванне забылі. Усё прыхапкам, без зразумелых матываў. Цяпер мы бачым агульную нестабільнасць палітыкі. Паступае загад — усе пачынаюць выконваць, потым аказваецца, што рэалізацыя багатая цяжкасцямі для эканомікі, яго спрабуюць спусціць на тармазах.

— Што будзе з гэтым законапраектам, на ваш погляд: яго прымуць і потым будуць зачышчаць недахопы або прымуць заднім лікам?

— Магчыма ўсё, што заўгодна. Прадпрымальнікам і ІП застаецца толькі паспачуваць.

— А як павядуць сябе ў гэтай сітуацыі прадпрымальнікі?

— Прадпрымальнікі, як правіла, змагаюцца да апошняга. Ніхто не жадае закрываць свой бізнес. Людзі, хутчэй за ўсё, будуць цярпець і арыентавацца па абставінах, што, уласна, для нас не ўпершыню. У доўгатэрміновай перспектыве, калі будуць праблемы са «спрошчанасцю», частка ІП закрыюцца. Бо з ССП галоўнае не ва ўзроўні падатку, а ў тым, што малому бізнесу цяжка наймаць бухгалтара і займацца складаным дакументазваротам. Новыя бізнесы, адпаведна, будуць адкрывацца радзей. Бо чым прасцей пачаць, тым больш чалавек гатовы паспрабаваць.

З малым бізнесам ёсць некалькі момантаў, якія наш урад, мяркуючы па ўсім, дрэнна разумее. Бізнес — гэта заўсёды рызыка. З пэўнай колькасці людзей, якія распачалі сваю справу, нямала прагараць. Калі пачаць бізнес лёгка, то нехта паспрабуе, прагарыць і паспрабуе нешта іншае. Людзі разумеюць гэта і ўсё роўна гатовыя рызыкнуць, а ўрад сваімі дзеяннямі толькі павялічвае ступень рызыкі.

Па-другое, «іпэшнікі» — не самыя багатыя людзі. Многія з іх існуюць у даволі складаных умовах, маючы адносна невялікі прыбытак.

Па-трэцяе, ва ўсіх краінах малы бізнес разглядаецца як аснова для развіцця буйнога. Яго ўсяляк засцерагаюць з задзелам на будучае развіццё. І «аскубваць» яго на ранняй стадыі — вельмі неразумна.

— Ёсць верагоднасць, што нашы прадпрымальнікі пасля ўсіх гэтых перыпетый фармальна «пераедуць» у Расію?

— Усё будзе залежаць ад правапрымяняльнай практыкі. Калі гэта можна будзе зрабіць лёгка і без наступстваў у падатковых органах Беларусі, то, напэўна, шмат хто скарыстае гэта. Але ўся соль у тым, што ніхто не ведае, як яно будзе. Акрамя законаў, у нас ёсць яшчэ практыка іх ужывання. Калі можна выконваць правілы, прыйсці ў падатковую, якая нешта напіша, за нешта аштрафуюць, нешта прад'явіць, і застанецца толькі ісці ў суд.

— Усе «рухі цела» з папраўкамі ў кодэкс пачаліся з таго, што ўлады абвінавацілі ІП у адмыванні грошай. Гэта сапраўды актуальная праблема для нашай эканомiкi?

— Нейкая доля «іпэшнікаў» сапраўды ўяўляе сабой прыхаваную занятасць. У пэўнай ступені так, гэта праблема для дзяржавы. Але калі разглядаць канкрэтна яе, то вырашыць усё можна дастаткова проста. Напрыклад, абмежаваць долю прыбытку з адной крыніцы. Іншымі словамі, ёсць шмат ускосных інструментаў, якія маглі б кропкава скарэктаваць сітуацыю і пры гэтым захаваць ССП як важную ўмову для малога бізнесу.

Але галоўнае ў іншым. Ёсць асноўнае правіла, якім варта кіравацца пры змене ўмоў вядзення бізнесу — гэта прадказальнасць і празрыстасць. Каб усе ўдзельнікі рынку загадзя дакладна разумелі, што і як зменіцца і маглі падрыхтавацца. Самае дрэннае, калі, як у нас, калі нічога не зразумела.

zautra.by

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Больш цікавага на «Новым Часе»: