У Літве будзе беларуская бібліятэка. Названыя пераможцы праекта «Новай Беларусі»
Сталі вядомыя пераможцы пілотнага праекта «Новай Беларусі», дзе беларусы вырашалі, на што выдаткоўваць свае падаткі.
![screen_shot_2022_12_02_at_19.17.19.jpg screen_shot_2022_12_02_at_19.17.19.jpg](/img/v1/images/screen_shot_2022_12_02_at_19.17.19.jpg?f=f&h=396&o=0&u=1715395350&w=528)
Пілотны праект «Новай Беларусі» па лічбавым самакіраванні доўжыўся некалькі месяцаў і, нарэшце, вызначыліся яго пераможцы.
Гэта быў эксперымент не толькі для яго ўдзельнікаў і ўдзельніц, але і для каманды «Новай Беларусі». Расказваем, як гэта было і што арганізатары зразумелі ў выніку.
Якія ідэі перамаглі?
У траўні беларусы, якія плацяць падаткі ў Польшчы і Літве, маглі накіраваць адсотак на дабрачыннасць у фонды-партнёры «Новай Беларусі» («Тутака», Littouwin Lions Club і Fanimani), каб потым самастойна вырашыць, якую праблему беларускай супольнасці вырашыць на гэтыя грошы. Падчас пілота яго ўдзельнікі прапаноўвалі ідэі праектаў, галасавалі падабайкамі за тыя, якія палічылі вартымі, і разам дапрацоўвалі ідэі з дапамогай каментароў і анлайн-сустрэч.
У выніку перамаглі наступныя ідэі:
Польшча: Англамоўны партал па гісторыі Беларусі
Варта стварыць англамоўны партал, дзе будзе расказвацца пра гісторыю Беларусі так, як бачаць яе беларусы. «Мэта праекта — вярнуць Беларусь на гістарычныя мапы Еўропы, данесці наш погляд на гісторыю да ўсяго свету, падкрэсліць унікальныя асобы і падзеі, з’яўленне якіх немагчыма патлумачыць па-за кантэкстам Беларусі», — тлумачыць аўтар ідэі.
Літва: Беларуская бібліятэка
Стварыць у Літве беларускую бібліятэку з сучаснай беларускай літаратурай для дзяцей і дарослых. «На базе бібліятэкі можна будзе арганізаваць іншыя актыўнасці: чытальны клуб беларускай літаратуры, запрашаць пісьменнікаў», — прапануе аўтар ідэі.
Нешта пайшло не па плане, але насамрэч такі і быў план!
Гэты праект пілотны, то-бок тэставы, эксперыментальны. Эксперымент быў у тым, што не каманда «Новай Беларусі» вырашала, як пойдзе праект, а яго ўдзельнікі і ўдзельніцы.
«Безумоўна, у нас быў план, але мы былі гатовыя яго змяняць у залежнасці ад жаданняў і дзеянняў удзельнікаў і ўдзельніц. І на працягу гэтых двух месяцаў мы насамрэч яго не раз змянялі. Гэта было стрэсова для нас, але ў тым і ёсць сутнасць пілоту: мы прапанавалі людзям план і інструменты, акрэслілі заканадаўчыя межы, а яны самі вырашылі, што ім патрэбна і як скарыстацца гэтымі магчымасцямі», — тлумачыць Павел Лібер.
Самая маштабная змена ў праекце — бо так вырашылі ўдзельнікі і ўдзельніцы, — гэта адмена апошняга этапу — фінальнага галасавання.
Палітычная каманда «Новай Беларусі» распрацавала цікавую і складаную сістэму, як конкурс мае адбыцца, каб усё прайшло максімальна дэмакратычна і празрыста. Але фінальнае галасаванне не спатрэбілася, таму што пераможцы вызначыліся па выніках папярэдніх этапаў: у іх проста не засталося канкурэнтаў.
Пасля непрацяглых унутраных дэбатаў каманда «Новай Беларусі» пагадзілася, што так таму і быць. Бо ў гэтым і ёсць сутнасць дэмакратыі: даваць грамадству магчымасці і акрэсліваць шырокія межы дазволенага, а яно ўжо само будзе вырашаць, як дзейнічаць у гэтых межах і карыстацца магчымасцямі.
Арганізатары вучыліся даваць і карыстацца свабодай разам з усімі ўдзельнікамі і ўдзельніцамі праекта.
Глядзіце таксама
![Павел Лібер: Мы не дзелім людзей на тых, хто з'ехаў з Беларусі, і хто застаўся Павел Лібер: Беларусь — там, дзе беларусы і беларускі](/img/v1/images/novaja_belarus_1_1.jpg?f=c&h=360&o=0&u=1715395350&w=660)
Што зразумелі пра беларусаў і беларусак?
Беларусам у эміграцыі не ўсё адно на нацыянальныя праблемы. Агулам удзельнікі і ўдзельніцы прапанавалі 24 ідэі: кожная з іх была канструктыўная і накіраваная на вырашэнне пэўнай беларускай праблемы ў эміграцыі.
Беларусам цікава ствараць разам. У сярэдзіне праекта мы прапанавалі сустрэцца з іншымі ўдзельнікамі і ўдзельніцамі анлайн у перагаворных пакоях, каб разам дапрацаваць ідэі. І гэтыя сустрэчы сталі папулярнымі.
«Я не чакаў, што столькі людзей прыйдзе і выкажа столькі ідэй, як палепшыць праект. Дзякуй, вы мяне натхнілі», — так сказаў у канцы адной з сустрэч аўтар ідэі.
Беларусы здольныя вырашаць самастойна. Дайце беларускай супольнасці пляцоўку, неабходныя інструменты і экспертную падтрымку — і ўсё астатняе яны зробяць самі.
Нам усім яшчэ трэба вучыцца дамаўляцца. Каманда «Новай Беларусі» адзначае, што яны і самі не раз паспрачаліся за гэтыя два месяцы. Так, падчас першай праверкі прапанаваных ідэй каманда выдаліла некаторыя з іх, а потым яшчэ раз усё абмеркавала — і вырашыла іх вярнуць ды папрасіла прабачэння ў аўтараў.
Такім чынам, беларусы і беларускі вырашылі, якія ідэі будуць рэалізаваныя на агульна сабраныя грошы.
Каманда «Новай Беларусі» лічыць гэты этап паспяховым. Удзельнікі і ўдзельніцы праекта патрэніраваліся самастойна прымаць рашэнні, браць на сябе адказнасць, прыслухоўвацца адно да аднаго і дамаўляцца. Яны адчулі, што іх голас мае значэнне і можа вырашаць. І нагадалі адно аднаму пра моц беларускай супольнасці.
Глядзіце таксама
![Павел Лібер хоча стварыць «лічбавую Беларусь» Стваральнік «Голасу» Павал Лібер: Мы хочам стварыць «лічбавую Беларусь»](/img/v1/images/01320000_0aff_0242_64ea_08da8698832f_w1023_r1_s.webp?f=c&h=360&o=0&u=1715395350&w=660)
Што будзе далей
Агулам у пілотны праект па лічбавым самакіраванні праз падаткі і ўнёскі пералічана 13004.6 еўра ў Літве і мінімум 8010 еўра ў Польшчы (дакладная сума будзе вядомая пазней).
Пераможцы маюць ажыццявіць свае ідэі цягам 1 года і зрабіць справаздачу.
Каманда «Новай Беларусі» прапануе аўтарам ідэй сваю экспертную дапамогу на ўсіх этапах рэалізацыі праекта. А ўсе ахвочыя змогуць назіраць за яго рэалізацыяй праз суполкі.
А ўсім беларусам і беларускам, якія жывуць у эміграцыі і ў наступным годзе хочуць ажыццявіць такі праект у сваёй краіне, каманда «Новай Беларусі» прапануе напісаць пра гэта на support@newbelarus.com.
Спампаваць аплікацыю можна па спасылцы.