Валянцін Акудовіч: «Пасля Лукашэнкі нам трэба будзе пачынаць з нуля»

Беларускі філосаф "txt context-menu-translation" data-id="4" title="и">і дысідэнт data-id="8" title="Валентин">Валянцін Акудовіч "в">у інтэрв'ю "Tagesanzeiger">Tagesanzeiger заявіў, "wrn context-menu-translation" data-id="20" title="что Слова немагчыма ўзгадніць з іншымі словамі ў сказе">што "важнейшее">найбольш важная ўласцівасць "белорусского">беларускага менталітэту title="постоянно">увесь час спрабаваць "стать">стаць нябачным.



«Тысячу гадоў у Беларусі адбывалася змаганне лацінскай і візантыйскай цывілізацый, адзін напад ішоў за іншым. Штораз заваёўнікі разбуралі ўсё, што неяк вылучалася, і гэта доўжылася стагоддзямі. Каб выжыць у гэтай сітуацыі, нам давялося навучыцца хаваць усе свае пажыткі і хавацца самім не толькі ў лясах і балотах, але і за нашай незаўважнасцю, неадукаванасцю і прастадушнасцю»,патлумачыў Акудовіч.

Аднак, па яго словах, Беларусь не лічыць сябе «малодшым братам» Расіі, і «нават прэзідэнт Лукашэнка, гарачы прыхільнік інтэграцыі з Расіяй, не выкарыстоўвае гэты панятак, хутчэй наадварот. Ён любіць публічна дэманстраваць перавагу беларусаў перад расійцамі. Добры прыклададна з яго любімых фраз: «Беларусыгэта рускія са знакам якасці».

 

Пры гэтым вельмі многія беларусы, па словах Акудовіча, спачатку паставіліся да стварэння дзяржавы ў 1991 годзе скептычна, але «за 23 гады незалежнасці паступова абвыклі да новай сітуацыі і пачалі верыць у сваю краіну. Аднак у грамадстве дагэтуль няма кансенсусу: ні з нагоды геапалітычнага выбару паміж Усходам і Захадам, ні з нагоды выбару мовырускай ці беларускай, ні з нагоды знакаў і атрыбутаўнацыянальных ці савецкіх, ні па многіх іншых нагодах», перадае выданне.

Акудовіч нагадаў пра масавы пратэст моладзі супраць рэжыму Лукашэнкі. «Твар гэтага пратэсту — арганізацыя "Малады  фронт", якая сфармавалася ўжо ў сярэдзіне 1990-х»,сказаў філосаф. Ён таксама нагадаў, што сотні маладых людзей трапілі з-за пратэстнай дзейнасці ў турму, а лідары «Маладога фронту» Павел Севярынец і Зміцер Дашкевіч дагэтуль знаходзяцца за кратамі, гаворыцца ў публікацыі.

«У апошні час актыўнасць і ўплыў моладзевага супраціву зменшыліся. Прычына гэтага перадусім крыецца ў жорсткіх і сістэматычных рэпрэсіях з боку рэжыму, якія працягваюцца ўжо два дзесяцігоддзі. Аднак у гэтым развіцці адлюстроўваецца і стомленасць ад працяглага змагання, у якім няма перамог. Магчыма, ужо ў найбліжэйшай будучыні беларуская моладзь перастане трапляць у турмы»,заявіў суразмоўца выдання.

«Урачыста адзначыўшы прыход да ўлады, Лукашэнка спытаў у каманды экспертаў: "Што мы можам зрабіць?" І сам даў адказ: Мы ведаем толькі сацыялізм, так што забудземся пра ўсе ліберальныя тэорыі», — перадае Акудовіч.

«Сацыялізм сам па сабе быў для яго не так важны. Хутка стала ясна, што Лукашэнка нічога не створыць, а толькі адбудуе эканоміку і сацыяльную структуру грамадства паводле мабілізуючых законаў вайны. Таму ўсё, што не прыводзіла да перамогі, ліквідавалася, а ўсё, што вяло да перамогі,выкарыстоўвалася. Прыкладам, буйныя прадпрыемствы дзейнічаюць з асабістага дазволу Лукашэнкі і аддаюць вялікую частку прыбыткаў у яго асабісты бюджэт. Раней гэта абмяркоўвалася ў афіцыйных СМІ. Незалежныя беларускія эканамісты і аналітыкі даўно шукаюць панятак, што апісвае сённяшні тып эканомікі і грамадства. Цікава, што панятак "сацыялізм" у гэтай сувязі зусім не абмяркоўваецца»,апісвае Акудовіч.

Акудовіч сказаў журналістам, што праз некаторы час пасля палітычнага, эканамічнага і фінансавага калапсу 1991 года жыццё пачало наладжвацца. Так, гарады запоўніліся машынамі, тым часам як «большасць савецкіх грамадзянаў нават не адважвалася марыць пра персанальны аўтамабіль»; стала магчыма выязджаць з краіны і нават пакідаць яе назаўжды, а крамы перапоўніліся таварамі. Адсотак карыстальнікаў інтэрнэту і мабільных тэлефонаў вышэй, чым ва ўсіх астатніх краінах былога СССР, нават у Расіі. Але пры гэтым «сярэдні прыбытак у краіне толькі сёлета дасягнуў гістарычнага максімуму ў 500 даляраў. Розніца ў дабрабыце паміж Мінскам і правінцыяй, тым больш сельскай мясцовасцю,сапраўднае злачынства. Каля мільёна працаздольных грамадзянаў (дакладных лічбаў практычна няма) шукаюць працу за мяжой, перадусім у Расіі. Вытворчасць не мадэрнізавалі з савецкіх часоў. Тое ж можна сказаць пра сістэму адукацыі. Усе спробы далучыцца да балонскага працэсу былі адмецены па ідэалагічных прычынах. З матэрыяльнага пункту погляду беларусы ніколі не жылі так добра, як цяпер. Але толькі ў параўнанні з уласным мінулым, а не з узроўнем жыцця сучаснага еўрапейца»,перадае выданне.

«Пасля Лукашэнкі нас чакаюць вялікія праблемы. Цягам нейкага часу нам будзе цяжэй, чым цяпер... За дзесяцігоддзі бязмежнай улады Лукашэнкі цалкам перафарматаваў дзяржаўную структуру. Збой гэтага цэнтра ўлады ў найлепшым выпадку выведзе з раўнавагі ўсе сістэмы кіравання і сувязі, а ў найгоршым — прывядзе да хаосу»,прагназуе Акудовіч. Па яго словах, працягваюць журналісты, «дыктатура» пасля сыходу Лукашэнкі не захаваецца, але беларуская апазіцыя не прыйдзе да ўлады і без Лукашэнкі, «таму што яна даўно вычарпала свой палітычны патэнцыял». «Я думаю, што сапраўднае змаганне за ўладу развернецца паміж кланамі наменклатуры, уладнымі структурамі і буйнымі прадпрыемствамі»,кажа ён.
 

«Вядома, Масква адыграе важную, калі не вырашальную ролю ў актуалізацыі палітычных прыярытэтаў. Па старой традыцыі, амерыканскія і еўрапейскія дэмакратычныя інстытуты возьмуць удзел і ў гэтай палітычнай інтрызе, але, напэўна, іх ізноў спасцігне няшчасце. Гэта і ўсё роўна, таму што няважна, хто калі пераможа. Лукашэнка не даў развівацца ніводнай палітычнай культуры з тых, што сфармаваліся ў першай палове 1990-х. Тое ж самае адбылося з асновамі грамадзянскай супольнасці. У гэтым сэнсе нам пасля Лукашэнкі давядзецца пачынаць з нуля»,заканчвае гутарку Акудовіч.

Лінус Шэпфер, Ганна Жыхарава, Tages anzeiger

Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Больш цікавага на «Новым Часе»: