Эканаміст: Дэфолт — яшчэ не самае горшае, што чакае Беларусь

Рэйтынгавае агенцтва Fitch услед за Расіяй панізіла крэдытны рэйтынг Беларусі да ССС — ніжэй «смеццевага». А яшчэ аналітыкі зафіксавалі «рэальную магчымасць дэфолту».


Прызнанае «экстрэмісцкім» у Беларусі выданне запытала ў старэйшага эканамічнага супрацоўніка BEROC (Кіеў) Дзмітрыя Крука, ці чакаць дэфолту ў Расіі і Беларусі і як яго наступ адаб'ецца на людзях.


Імавернасць дэфолту ў Расіі сапраўды высокая

Асноўнае прызначэнне крэдытнага рэйтынгу ў тым, каб ацэньваць рызыкі выканання пазычальнікам, гэта значыць краінай, сваіх абавязацельстваў. Чым вышэй рэйтынг, тым ніжэй рызыкі невыканання абавязацельстваў і наадварот.

Аналітыкі фінансавых арганізацый знізілі крэдытны рэйтынг Расіі да ўзроўню ССС. Іншымі словамі, рызыкі таго, што краіна не зможа (ці не захоча) аддаваць свае даўгі — надзвычай высокія. Такі рэйтынг у народзе называюць пераддэфолтным.

Гэта звязана з рашэннем аб блакаванні рэзерваў на рахунках банкаў заходніх краін. З-за чаго Расія губляе магчымасць кіравання сваёй падушкай бяспекі, якая была адным з ключавых складнікаў яе ўстойлівасці —кажа Дзмітрый Крук.

Узмацнілі рызыкі і санкцыі ў дачыненні да банкаўскага сектара краіны, уключаючы адключэнне часткі банкаў ад SWIFT. Гэта блакуе магчымасць разлікаў не толькі для саміх фінансавых арганізацый, але і стварае маштабны шок для ўсёй эканомікі Расіі, працягвае эканаміст.

У суме гэтыя тры фактары кардынальна пагаршаюць магчымасці Расіі выконваць абавязацельствы па сваіх даўгах.

Але справа не толькі ў магчымасцях, а яшчэ і ў жаданні. Цяпер стала актуальным пытанне, ці будзе Масква ў прынцыпе спрабаваць выплачваць свае знешнія даўгі. Па-першае, Крэмль ужо заявіў, што мае намер рабіць гэта не ў валюце, у якой выдаваліся крэдыты, а ў расійскіх рублях. Гэта будзе парушэннем даўгавых абавязацельстваў. Па-другое, Мінфін Расіі заявіў, што магчымасць плаціць па знешніх даўгах будзе залежаць «ад уведзеных замежнымі дзяржавамі абмежавальных мер».

Верагоднасць невыканання Расіяй сваіх абавязацельства вельмі высокая — сам факт адмовы класіфікуецца як тэхнічны дэфолт — падкрэслівае эксперт.


У Беларусі сітуацыя пакуль не такая сур'ёзная

Асаблівасць пазіцыі Беларусі ў справаздачах рэйтынгавых агенцтваў у тым, што ў іх звычайна ўлічвалася магчымасць краіны атрымліваць фінансавую падтрымку ад Расіі. Без гэтага рэйтынг краіны і да вайны ва Украіне быў бы прыкметна ніжэйшы.

Цяпер магчымасць Масквы аказваць фінансавую падтрымку Мінску вельмі малая. Тут можа прагучаць контраргумент, што тыя грошы, якія патрэбныя Беларусі, не такія вялікія па расійскіх мерках. Але ў такіх сітуацыях [у якой аказалася Расія] кожны долар на ўліку. Таму сама па сабе здольнасць Масквы аказваць падтрымку вельмі сумнеўная. Але яшчэ больш сумнеўнае жаданне — там сваіх клопатаў вышэй даху, — працягвае Крук.

Цяпер Беларусь знаходзіцца ў крыху лепшым становішчы, чым Расія: ЗВР не заблакаваныя на замежных рахунках, а маштаб санкцый супраць Мінска крыху менш, чым у выпадку Расіі.

У сакавіку і красавіку ў Беларусі трэба будзе выплаціць працэнты і асноўную частку па дзярждоўгу прыкладна на 350 млн долараў. Большая частка выплат пойдзе ў адрас Расіі і Еўразійскага фонду стабілізацыі і развіцця. Дзмітрый Крук падкрэслівае, што ў найбліжэйшыя месяцы такія выплаты для нашай краіны будуць пад'ёмнымі. А вось у больш працяглай перспектыве абвяшчэнне тэхнічнага дэфолту эканаміст бачыць верагодным.

З аднаго боку, нельга сказаць, што гэтыя 350 млн — крытычная сума для рэзерваў. Але з улікам усёй сітуацыі ўжо заўтра яны могуць стаць такімі. Улады спадзяюцца, што пранясе, як раней, што трэба вытрымаць першасную хвалю фінансавай панікі і нявызначанасці, а потым удасца знайсці нейкае рашэнне. Таму я схіляюся да думкі, што гэтую суму яны паспрабуюць выплаціць. Таму з таго, што рэйтынг Беларусі знізіўся да пераддэфолтнага ўзроўню, у кароткім прамежку не азначае непазбежнасць дэфолту. Але калі зазіраць крыху далей, то верагоднасць гэтага вялікая.

Выплаты па дзярждоўгу могуць стаць праблемай ужо ў гэтым годзе, лічыць эканаміст.


Але для беларусаў ёсць больш актуальныя пытанні

Вынікам датычнасці беларускіх уладаў да вайсковай агрэсіі Расіі супраць Украіны і звязаных з гэтым наступстваў стане зніжэнне даходаў беларусаў і страта працы для часткі занятых у эканоміцы.

Дзярждоўг — гэта не самае галоўнае цяпер. Нават калі дапусціць, што будзе абвешчаны тэхнічны дэфолт, то гэта будзе мець не настолькі разбуральныя наступствы ў параўнанні з тым, што адбываецца прама зараз: санкцыі, маштабны экспартны шок, нежаданне контрагентаў працаваць з беларускім бізнесам. Усе гэта значна больш сур'ёзныя і важныя праблемы, чым дэфолт, — кажа Зміцер Крук.

На фоне маючага адбыцца маштабнага сціску экспарту, лічыць эканаміст, яго зніжэнне ў 2009-2010 гадах «падасца лёгкім шпацырам». Наступствы гэтага будуць адчувальнымі калі не праз некалькі тыдняў, то праз месяцы.

Прыватныя кампаніі, якія не змогуць вырабляць і пастаўляць на знешні рынак сваю прадукцыю, будуць вымушаныя скарачаць або абмяжоўваць занятасць. Дзяржаўныя, нават калі фармальна звальняць людзей нейкічас не будуць, будуць зніжаць зарплаты або нават затрымліваць іх, — лічыць эксперт.


Складанасці бізнесу будуць адлюстроўвацца і на цэнах на ўнутраным рынку. У выніку на фоне зніжэння даходаў і абвастрэння сітуацыі на рынку працы Беларусы сутыкнуцца са скокам коштаў.

Пакуль мы знаходзімся толькі ў пачатку шляху. Улады будуць спрабаваць стрымліваць кошты адміністрацыйным шляхам, але гэта можа толькі крыху прытармазіць раскручванне цэнавага шоку. А адваротным бокам такога рашэння стане рэзкае скарачэнне спажывецкага выбару — шэраг тавараў, якія патрапяць пад цэнавае рэгуляванне, могуць стаць недаступныя. Дапускаю, што дзесьці будзе даходзіць да дэфіцыту. Гэта значыць не будзе ісці гаворкі пра тое, каб, як раней, выбіраць тавар з умоўных дваццаці найменняў. Выбар абмяжуецца адным-двума альтэрнатывамі, у асноўным беларускай вытворчасці.

Праблемы з экспартам і ўнутраныя складанасці адаб'юцца і на курсе беларускага рубля ў адносінах да больш стабільных замежных валют.

Скачок, які цяпер адбыўся, быў звязаны з тым, што мы рушылі за расійскім рублём. А ўсе праблемы з экспартам, пра якія сказана вышэй, пакуль яшчэ не паўплывалі [на курсы]. Гэта яшчэ наперадзе.



Хочаце ведаць больш? Сачыце за нашымі публікацыямі ў Telegram і Facebook!

Больш цікавага на «Новым Часе»: