Аркестр Arsis Nova выпусціў два новыя творы беларускіх кампазітараў пра стан «паміж»
Камерны аркестр Arsis Nova прадставіў новую праграму сучаснай беларускай акадэмічнай музыкі — Not Here Yet, Not There Anymore. У яе ўвайшлі два праграмныя творы беларускіх кампазітараў — Кацярыны Ланеўскай і Васіля Веляцінскага.
У цэнтры праграмы — лімінальнасць, стан «паміж»: момант, калі нешта ўжо засталося ў мінулым, але новае яшчэ не набыло сталай формы. Прастора няпэўнасці і пераходу становіцца зыходнай кропкай для двух розных музычных выказванняў.
Запіс праграмы адбыўся ў Варшаве. Для працы над ёй сабраліся больш за дваццаць прафесійных музыкаў, у асноўным беларусаў. Цягам трох дзён — двух дзён рэпетыцый і дня запісу — камерны аркестр працаваў пад кіраўніцтвам дырыжора і сузаснавальніка Arsis Nova Івана Касцяхіна.
Беларуская міфалогія і іншасвет
«Прошча, або Пазамежжа» Кацярыны Ланеўскай — твор, які ў перспектыве можа стаць музыкай да балета. Кампазітарка звяртаецца да беларускай міфалогіі і вобразаў, звязаных з месцамі моцы, памяццю, станам экзістэнцыйнага парога і прасторай трансфармацыі.
У праграме прадстаўлены тры фрагменты-нарысы: Млын як партал у іншасвет і месца, з якім легенда звязвае зараджэнне Менска; Пушча-дрымушча, населеная Пушчавікамі і Лоймамі; і свет русалак з яго гульнёй, прыгажосцю і небяспекай.
Рэальнае і міфалагічнае тут суіснуюць і перацякаюць адно ў адно, ствараючы ўласную музычную геаграфію.
Другі твор праграмы — «Зіхценні карставага лабірынта» Васіля Веляцінскага. Кампазітар трактуе лабірынт як прастору пераходу.
«Лабірынт выступае метафарай лімінальнай прасторы — памежжа паміж страчаным старым і яшчэ не знойдзеным новым», — тлумачыць Веляцінскі.
Асобныя блікі і водгукі харала, народных найгрышаў, фрагментарна — джаза складаюцца ў калейдаскапічную кампазіцыю, дзе ніводная тэма не становіцца дамінуючай. З множнасці фактур і фрагментаў паўстае хаос, а з яго — імпульс да новага пачатку.
Паміж мінулым і будучыняй
Дырыжор Іван Касцяхін адзначае, што праца над такімі праектамі адначасова складаная з прафесійнага боку і хвалюючая, бо дазваляе быць датычным да ўсіх працэсаў — ад узнікнення ідэі да яе ўвасаблення музыкамі.
Паводле Касцяхіна, ідэя праекта павінна быць асэнсаваная і сфармуляваная, пераканаць у сваёй жыццяздольнасці тых, хто можа яе падтрымаць, натхніць кампазітараў і музыкаў, а пасля — адгукнуцца слухачам.
Ён таксама кажа пра магчымасць стварэння паміж усімі ўдзельнікамі праекта — «па абодва бакі мяжы» — прасторы, дзе захоўваецца мінулае, жыве сучаснае і паволі ствараецца будучае.
Праграма Not Here Yet, Not There Anymore стала другім вялікім аркестровым праектам Arsis Nova. Культурніцкую ініцыятыву заснавалі ў Варшаве дырыжор Іван Касцяхін і культурная менеджарка Вольга Цяшкевіч. Arsis Nova працуе з сучаснай беларускай акадэмічнай музыкай, запісвае і выконвае творы беларускіх кампазітараў і стварае магчымасці для супольнай працы беларускіх аўтараў і прафесійных музыкаў.
У 2024 годзе Arsis Nova прадставіла свой першы аркестровы рэліз Hidden Place | Secret Life — чатыры творы двух сучасных беларускіх кампазітараў у выкананні камернага аркестра, які аб'яднаў больш за дваццаць беларускіх музыкаў.
Альбом Hidden Place | Secret Life стаў музычнай рэфлексіяй на досвед апошніх гадоў і разважаннем пра дом — як фізічнае месца і як унутраную прастору чалавека.
Калі Hidden Place | Secret Life задавала пытанне пра дом і пошук уласнага месца, то Not Here Yet, Not There Anymore засяроджваецца на самім моманце пераходу — знаходжанні паміж тым, што ўжо скончылася, і тым, што яшчэ толькі можа пачацца.
Менеджарка праекта Вольга Цяшкевіч называе гэтую працу музычнай рэфлексіяй, якая адбываецца — і літаральна, і метафарычна — у прасторы, дзе старыя дзверы ўжо зачыніліся, а каб адчыніліся новыя, трэба разгадаць код: задаць сабе пытанне з неабарачнымі наступствамі, якое развее ілюзію платонавай пячоры.
Паводле Цяшкевіч, гэты запіс будуе масты паміж старэйшым і маладзейшым пакаленнямі сучасных беларускіх кампазітараў і музыкаў — паміж творцамі аднаго культурнага коду, якія апынуліся па розныя бакі мяжы.
Запіс праграмы Not Here Yet, Not There Anymore можна паслухаць па гэтай спасылцы.