Новыя справы супраць былых палітвязняў і шэсць адвакатаў за кратамі. Хронікі рэпрэсій 29 верасня

 Вызваленне не заўсёды азначае заканчэнне пераследу. Былыя палітвязні ў Беларусі сутыкаюцца з прафілактычным наглядам, абмежаваннямі і новымі крымінальнымі справамі, а тых, каго выдварылі з краіны, працягваюць пераследаваць за мяжой. Тым часам за кратамі застаюцца 879 палітвязняў, шэсць адвакатаў ідуць па спісах палітвязняў, а суды працягваюць выносіць прысуды за «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці».

Былых палітвязняў пераследуюць і пасля вызвалення

Паводле актуальных звестак Праваабарончага цэнтра «Вясна», на 29 верасня ў Беларусі застаюцца 879 палітвязняў. З пачатку прэзідэнцкай кампаніі 2020 года палітычнымі вязнямі былі прызнаныя 4815 чалавек. 

Аднак пераслед не заўсёды заканчваецца пасля вызвалення. Былыя палітвязні ў Беларусі працягваюць сутыкацца з кантролем, абмежаваннямі і новымі крымінальнымі справамі.

Паводле звестак, прыведзеных у аглядзе «Вясны», 66 былых палітвязняў пасля вызвалення зноў апынуліся за кратамі паводле новых крымінальных спраў. Яшчэ 98 чалавек былі асуджаныя па новых крымінальных справах, але ўжо выйшлі на волю.

Былых палітвязняў выклікаюць на «прафілактычныя гутаркі», ставяць на кантроль і патрабуюць працаўладкавацца. У некаторых выпадках сілавікі спрабуюць схіліць іх да супрацоўніцтва. У Гомелі падчас такіх гутарак людзей распытвалі пра палітычныя погляды, галасаванне, кантакты за мяжой і атрыманую дапамогу.

Пераслед працягваецца і ў дачыненні да тых, каго пасля вызвалення выдварылі з Беларусі. У 2026 годзе беларускія ўлады пачалі ануляваць пашпарты некаторых былых палітвязняў. Сярод вядомых выпадкаў — Алесь Бяляцкі, Уладзь Лабковіч, Зміцер Казлоў і Эдуард Пальчыс. Праваабаронцы ААН раней выказалі занепакоенасць ануляваннем пашпартоў васьмі былых беларускіх палітвязняў, прымусова выдвараных з краіны. Belarus Abroad

Працягваецца і крымінальны пераслед беларусаў за дзейнасць за мяжой. У 2026 годзе новыя справы ўзбуджалі, у прыватнасці, супраць Паўла Севярынца, Ганны Курыс і Паўла Нікіценкі. У жніўні заснавальніка «Вясны» Алеся Бяляцкага абвясцілі ў вышук у Беларусі і Расіі. У базе МУС Расіі падставай пазначаная «крымінальная справа» без указання канкрэтнага артыкула.

Шэсць адвакатаў застаюцца за кратамі

На верасень 2026 года ў Беларусі застаюцца ў зняволенні шэсць адвакатаў, усе яны маюць статус палітвязняў. Гэта Віталь Брагінец, Юлія Юргілевіч, Аляксей Бародка, Сяргей Хлыстоў, Андрэй Балмакаў і Дзмітрый Лаеўскі.

9 верасня Лаеўскага асудзілі да трох гадоў пазбаўлення волі і ўзялі пад варту ў зале суда. «Вясна» паведамляла, што ён стаў першым былым адвакатам, якога пакаралі за інтэрв'ю незалежным медыя і каментары пра пераслед адвакатаў і палітычныя справы. 

Паводле аналітычнага агляду стану адвакатуры ў Беларусі за 2024–2026 гады, з 2024 года па жнівень 2026-га Міністэрства юстыцыі спыніла дзеянне ліцэнзій 23 адвакатаў: 11 — у сувязі са спыненнем членства ў калегіі ў дысцыплінарным парадку, яшчэ 12 — праз «недастатковую кваліфікацыю».

Сярод адвакатаў, якіх прызналі «недастаткова кваліфікаванымі», былі людзі з 25–30-гадовым стажам. У аглядзе згадваецца, у прыватнасці, Ольга Савіч — кандыдатка юрыдычных навук з 25-гадовым стажам адвакацкай дзейнасці. У 2026 годзе кваліфікацыйная камісія пры Мінюсце прызнала яе недастаткова кваліфікаванай для працы адвакаткай.

Ветэрынара са Столінскага раёна асудзілі за «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці»

41-гадовы Валянцін Марчук жыў у вёсцы Манькавічы Столінскага раёна і працаваў у Столінскай участковай ветэрынарнай лячэбніцы.

Яго справу разгледзеў суд Пінскага раёна і горада Пінска. Марчука прызналі вінаватым паводле ч. 1 і ч. 2 арт. 361-4 КК — «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці».

Марчуку прысудзілі хатнюю хімію, паведаміла «Наша Ніва». 

Жыхара Рэчыцы асудзілі за перадачу інфармацыі «Беларускаму Гаюну»

49-гадовага жыхара Рэчыцы Дзмітрыя Дзіка Гомельскі абласны суд прызнаў вінаватым паводле ч. 1 і ч. 2 арт. 361-4 КК — «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці».

Паводле «Гомельскай Вясны», яму прызначылі чатыры гады абмежавання волі з накіраваннем ва ўстанову адкрытага тыпу.

Праваабаронцы паведамляюць, што пераслед Дзіка звязаны з перадачай інфармацыі маніторынгаваму Telegram-каналу «Беларускі Гаюн», які адсочваў перамяшчэнне расійскіх войскаў і іншую ваенную актыўнасць у Беларусі. 

Прысуд былому міліцыянту Сяргею Казінскаму стаў вядомы толькі цяпер

Праваабаронцам стала вядома пра прысуд жыхару Ліды Сяргею Казінскаму, якога Гродзенскі абласны суд асудзіў 13 студзеня 2023 года паводле ч. 1 арт. 356 КК — «здрада дзяржаве».

У актуальнай базе «Вясны» пазначана, што Казінскі атрымаў 6 гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму. Паводле той жа інфармацыі, пасля пратэстаў 2020 года ён звольніўся са службы ў Лідскім РУУС. 

Рэсурс «Зялёнай Беларусі» другі раз трапіў у «спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў»

Міністэрства інфармацыі чарговы раз абнавіла «Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў».

У яго ўключылі:

- Telegram-канал «Нацыянальны Фронт»;

- інтэрнэт-рэсурс «Альянс «Зялёная Беларусь»»;

- Instagram-акаўнты «nacyjanalny.front», «laskatuchi» і «aktybin_vtb»;

- TikTok-акаўнт «ЗЕЛЁНКА».

Рэсурс «Зялёная Беларусь» ужо ўключалі ў гэты спіс у жніўні. Тады ў спіс трапілі сайт belarusgreen.vision, а таксама TikTok-, Threads- і YouTube-рэсурсы альянсу. Такім чынам, вераснёўскае рашэнне стала паўторным уключэннем рэсурсу ў спіс.