У чаканні палітычнай буры

 У верасні ў Германіі пройдуць выбары ў Саксоніі-Ангальт, Мекленбургу-Пярэдняй Памераніі і Берліне. Рост падтрымкі АдГ можа не толькі змяніць палітычны баланс ва ўсходніх землях, але і ўзмацніць ціск на ўрад Фрыдрыха Мерца.

Зямельныя выбары, якія пачынаюцца 6 верасня ў Саксоніі-Ангальт, а затым працягнуцца 20 верасня ў Мекленбургу-Пярэдняй Памераніі і Берліне, маюць для нямецкай палітыкі значна большае значэнне, чым звычайная змена складу рэгіянальных парламентаў. Яны здольныя стаць каталізатарам глыбінных змен на федэральным узроўні, закрануўшы фундамент усёй палітычнай сістэмы ФРГ.

Цэнтральная інтрыга галасавання — беспрэцэдэнтны рост рэйтынгу партыі «Альтэрнатыва для Германіі» (АдГ). Паводле апытанняў, у Саксоніі-Ангальт АдГ упэўнена лідзіруе з паказчыкам каля 41%, а ў Мекленбургу-Пярэдняй Памераніі — 35–37%. Такі вынік галасавання будзе гістарычным трыумфам для партыі, якая ў Саксоніі-Ангальт класіфікуецца як праваэкстрэмісцкая. 

Забарона «Альтэрнатывы». Спроба нумар два?

Рост папулярнасці АдГ — не кароткачасовы ўсплёск пратэсных настрояў, а вынік глыбокага крызісу даверу да традыцыйных партый, паглыбленага эканамічнымі і сацыяльнымі праблемамі. Даследаванні паказваюць, што ключавымі матывамі выбаршчыкаў выступаюць як культурныя канфлікты, так і адчуванне эканамічнай незабяспечанасці — прычым гэтыя фактары цесна пераплеценыя.

Галоўная прычына запыту на папулізм — эканамічная нявызначанасць. Бяссільнасць урада ў эканамічнай сферы прывяла да абвальнага падзення даверу да кабінета ў цэлым: доля незадаволеных працай федэральнага ўрада дасягнула 87% — аднаго з найвышэйшых узроўняў за час існавання ўрада Мерца. У дачыненні да асабістай працы Фрыдрыха Мерца паказчык незадаволенасці складаў 85%.

Асабліва востра гэтая праблема адчуваецца ва ўсходніх землях, дзе эканамічнае адставанне ад заходняй часткі краіны, праблемы рынку працы і адток моладзі ствараюць глебу для незадаволенасці. Многія жыхары былой ГДР адчуваюць сябе «грамадзянамі другога гатунку», чые праблемы ігнаруюцца палітычным істэблішментам, па-ранейшаму арыентаваным на захад краіны.

Не менш значным, а на думку многіх сацыёлагаў — нават больш важкім фактарам, застаецца міграцыйная палітыка. Гэты страх праяўляецца нават у рэгіёнах з нізкай доляй мігрантаў. АдГ ператварае яго ў цэнтральную тэму сваёй кампаніі, заяўляючы, што традыцыйныя партыі не здольныя абараніць ні нацыянальную ідэнтычнасць, ні сацыяльную сістэму.

Ці ёсць альтэрнатыва «Альтэрнатыве для Германіі»? Дасье ў карыкатурах

Чакана слабы вынік кіруючых партый ставіць пад пытанне эфектыўнасць так званага «брандмаўэра» — нефармальнай дамоўленасці дэмакратычных партый не ўступаць у кааліцыі з АдГ. У Саксоніі-Ангальт фарміраванне стабільнага ўрада без удзелу АдГ выглядае надзвычай складанай задачай. Адначасова ўсё часцей абмяркоўваецца магчымасць таго, што хрысціянскія дэмакраты ў будучыні могуць пайсці на кааліцыю з правымі папулістамі. Такі сцэнар прабіў бы «брандмаўэр» і мог бы легітымізаваць АдГ ужо на федэральным узроўні.

Аднак нават без фармальнага калапсу «брандмаўэра» вынікі выбараў могуць нанесці цяжкі ўдар па федэральным урадзе — кааліцыі Хрысціянска-дэмакратычнага саюза (ХДС) і Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі (СДПГ). Правал у Саксоніі-Ангальт можа стаць сур'ёзным сігналам незадаволенасці курсам і без таго непапулярнага канцлера Фрыдрыха Мерца і ўзмацніць унутрыпартыйныя канфлікты. У партыі ўжо гучаць галасы пра тое, што пасля 6 верасня некаторыя члены кіраўніцтва могуць адкрыта запатрабаваць ад канцлера палітычных змяненняў.

Адначасова чакаецца крызіс кіраўніцтва ў шэрагах сацыял-дэмакратаў. Страта пазіцый у Мекленбургу-Пярэдняй Памераніі, дзе СДПГ паводле апошняга апытання мае 32% супраць 39,6% на выбарах 2021 года, можа абвастрыць унутрыпартыйную барацьбу за лідарства і стаць каталізатарам змены кіраўніцтва эсдэкаў.

Выбары ў лантагі ў верасні маюць значэнне далёка за межамі рэгіёнаў. Яны могуць паўплываць на склад Бундэсрата — палаты, якая прадстаўляе землі і ўдзельнічае ў федэральным заканадаўстве. Змена большасці ў зямельных парламентах можа прывесці да змены зямельных урадаў і, адпаведна, раскладу сіл у Бундэсраце, што здольнае ўскладніць правядзенне часткі ключавых рэформ урада Мерца.

У гэтым кантэксце магчымае паражэнне дэмакратычных партый і ўзмацненне АдГ, вядомай сваёй прарасійскай пазіцыяй, натуральна выклікае сур'ёзную занепакоенасць у Кіеве. Масква, наадварот, з цікавасцю назірае за ростам папулярнасці АдГ, паколькі гэта адпавядае яе геапалітычным інтарэсам.

Такім чынам, восеньскія выбары 2026 года — гэта не проста рэгіянальнае галасаванне. Гэта сігнал і прадвеснік цяжкага перыяду для федэральнага ўрада. Выбары правяраюць на трываласць не толькі зямельныя кааліцыі, але і стабільнасць усёй палітычнай сістэмы Германіі, ставячы пад сумнеў яе ўстойлівасць перад выклікам папулізму і неабходнасцю прыняцця складаных эканамічных і знешнепалітычных рашэнняў.