Рэвізор ад Трампа ў Мінску: Пра што насамрэч размаўляў Джон Коўл з Лукашэнкам?
Да нас едзе рэвізор. Прыкладна так можна ахарактарызаваць візіт спецпасланніка Дональда Трампа Джона Коўла ў Беларусь на перамовы з Лукашэнкам. Гэты візіт стаў самай гучнай падзеяй тыдня, і чакана, скончыўся вызваленнем новай партыі палітычных зняволеных, чым мы, канешне ж, усцешаныя.
Высокія бакі, калі глядзець па іх словах у СМІ, усяляк пазбягалі нейкіх канкрэтных фармулёвак. Джон Коўл казаў, што ЗША выступаюць з пэўнай гуманітарнай місіяй і хочуць паляпшэння адносін паміж Мінскам і Вільняй, абмеркавалі з Лукашэнкам яго магчымую паездку ў ЗША, і тое, што Коўл не атрымлівае ніякіх іншых інструкцый, акрамя як ад прэзідэнта Трампа.
Лукашэнка, як яму ўласціва, быў больш гаварлівы. Ён сказаў, што гатовы да размовы пра праблему беларускіх палітвязняў. «Куды ж мы падзенемся ад праблемы, якую Крыс вельмі кантралюе. Так званыя палітвязні. Хаця я пастаянна схіляю вас да таго, што ў нас няма палітычных артыкулаў і ніякіх палітвязняў у нас няма. Ёсць правапарушальнікі», — сказаў ён, згадаўшы намесніка памочніка дзяржсакратара Крыса Сміта, які звычайна суправаджае Коўла на перамовы.
«Але мы з вамі абмяркоўвалі завочна гэтую праблему… Думаю, што ў асноўным мы прыйшлі да пэўнай думкі. І беларускі бок гатовы прытрымлівацца нашых з вамі дамоўленасцяў. Думаю, што асаблівых тут праблем не будзе. Як і па іншых пытаннях нашага парадку дня», — дадаў Лукашэнка.
Таксама беларускі кіраўнік намякнуў Коўлу на адкрыццё наўпроставй авіясувязі з ЗША і прапанаваў выслухаць яго пазіцыю па сітуацыі на Блізкім Усходзе ў сувязі з аперацыяй супраць Ірана, паколькі «вы ваюеце супраць нашых сяброў».
І, вядома ж, Лукашэнка — палітык дасведчаны. У размове з Коўлам ён зрабіў тое, што Трампу вельмі падабаецца — «лізнуў» амерыканскага прэзідэнта, заявіўшы, што «па-ранейшаму, нягледзячы на пэўныя памылкі, як я лічу, Злучаных Штатаў, з’яўляюся прыхільнікам вашага прэзідэнта».
Пагадзіцеся, што з аднаго боку, што з другога, фармулёўкі ну вельмі і вельмі расплывістыя і неканкрэтныя. Яны акрэслілі тэмы размоў. Але да чаго яны дамовіліся?
Хутчэй за ўсё, ні да чаго. Таму што, нягледзячы на шмат тэмаў для размовы, спадар Коўл прыехаў у Беларусь не для гэтага. Ён, імаверна, быў своеасаблівым «рэвізорам» ад Трампа, якому напэўна вельмі хочацца нейкіх дасягненняў на фоне даволі правальнай і супярэчлівай аперацыі ў Іраку, «застою» ў перамовах па Украіне і таксама неадназначных паводзін па Кубе і ў дачыненні да NATO. Дональду Трампу хацелася б нейкіх пазітыўных навін.
Зразумела, што такія візіты рыхтуюцца не за дзень, але ўсё ж час аказаўся вельмі зручным.
Вось Коўл і прыехаў даведацца, як у нас (іх) справы з вызваленнем яшчэ тысячы палітычных зняволеных (што анансавалі Штаты ў сваіх жаданнях), і чаму Аляксандр Лукашэнка такі сквапны — не паехаў на «Савет міру» Трампа і не аддаў туды мільярд долараў.
Таму Лукашэнка і пачаў казаць пра прамую авіясувязь з ЗША, — менавіта пад гэтае пытанне «падсцяліў саломкі». Таму што ён цалкам сабе мог паляцець у Штаты праз Расію (калі б Пуцін яго пусціў, вядома). А на яшчэ больш прамую авіясувязь у любога «Боінга» не хопіць паліва.
Не, вядома, можна было б пасадзіць Лукашэнку ў міжкантынентальную балістычную ракету і пульнуць у бок Штатаў. Некаторыя беларусы гэтаму вельмі ўзрадаваліся б. Але, баюся, сам Лукашэнка не захоча.
Таму прамая авіясувязь — толькі «адмазка» для таго, каб патлумачыць, чаму ён праігнараваў запрашэнне Трампа.
І, верагодна, менавіта гэтае пытанне было самым важным у візіце Коўла, хоць яно нідзе і не агучвалася.
Варта адзначыць, што за некалькі гадзін да пачатку візіту амерыканскага спецпрадстаўніка праваабарончы цэнтр «Вясна» ў сваім тэлеграм-канале паведаміў, што «як мінімум з дзвюх беларускіх калоній учора вывезлі частку палітвязняў». Гаворка пра магілёўскую ПК № 15 і наваполацкую ПК № 1 (Віцебская вобласць). «У мінулыя разы перад масавым вызваленнем палітвязняў іх перавозілі з калоній у мінскі СІЗА КДБ — адтуль ужо пазней вывозілі з краіны», — адзначылі праваабаронцы.
Паводле даных «Вясны», у ПК-15 знаходзілася як мінімум 116 палітвязняў, а ў ПК-1 — прынамсі 75 палітвязняў. «Як мінімум» і «прынамсі» таму, што праваабаронцы цяпер не ведаюць маштабаў рэпрэсій і не могуць адсачыць усе рашэнні судоў па «палітычных» артыкулах.
То-бок, дэмакратычныя сілы па выніках перамоў чакалі вызвалення чарговай часткі палітвязняў. І гэтыя чаканні спраўдзіліся: у спісах вызваленых — журналістка Кацярына Андрэева, блогер Эдуард Пальчыс, праваабаронцы Наста Лойка, Валянцін Стэфановіч, Марфа Рабкова і іншыя.
А ўзамен на гэта Штаты здымаюць санкцыі з «Белінвестбанка», Банка развіцця і Міністэрства фінансаў. Таксама «з усіх санкцыйных спісаў» выключаныя Беларуская калійная кампанія і «Беларуськалій». Зразумела, гаворка ідзе пра санкцыі ЗША. Еўрапейскія санкцыі застаюцца на месцы.
Але ёсць адно «але». Праваабаронцы адзначылі пра спіс вызваленых з 250 чалавек, што там багата памылак у персанальных даных. І не факт, што ўсе 250 вызваленых — гэта «палітычныя». «Большасць вызваленых, верагодна, асуджаныя НЕ па палітычных артыкулах», — адзначае праваабарончы цэнтр «Вясна».
Лукашэнка ўсё ж паспрабаваў ашукаць Трампа? А калі Коўл сапраўды палічыць палітвязняў, і вырашыць, што Лукашэнка Трампа ашуквае? Тут усё будзе залежаць ад імпульсіўнага амерыканскага прэзідэнта. І рэакцыю на гэтае ашуканства ад Трампа прадказаць цяжка.
У экспертных колах даўно выказвалася асцярога, што ў выпадку няўдачы ў вайне з Украінай Беларусь можа паслужыць для Пуціна «суцяшальным прызам» — маўляў, ён фармальна анэксуе РБ (бо дэ-факта Беларусь ужо знаходзіцца ў велізарнай залежнасці ад Расіі), і будзе яму, Пуціну, шчасце.
А цяпер: а раптам Трамп вырашыць, што Беларусь можа быць і для яго «суцяшальным прызам » — на фоне няўдачы ў Іране?
І наўрад ці ў нас паўторыцца сцэнар Ірана. Ніхто нас бамбіць не будзе. А вось варыянт Венесуэлы — цалкам магчыма. Тым больш, што паўгода таму беларускае тэлебачанне паведамляла, што Літва пабудавала для амерыканскіх салдат «новую базу» на мяжы з Беларуссю. А беларускі тэлевізар жа хлусіць не будзе.
Не будзе ж, праўда?